നാഡീസന്ദേശവാഹകരും മാനസികാവസ്ഥയും: സെറോടോണിൻ, ഡോപാമിൻ, ത്രിദോഷങ്ങളുടെ പരസ്പരബന്ധം
ഡോപാമിൻ പ്രചോദനം നൽകുന്നു, സെറോടോണിൻ മാനസികാവസ്ഥ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു, ഗാബ ശാന്തമാക്കുന്നു. ഈ തലച്ചോർ രാസവസ്തുക്കളെ പിത്തം, കഫം, വാതം എന്നിവയുമായി ചേർത്തുനോക്കുന്ന ചികിത്സാപരമായ രൂപരേഖയും ഓരോ അവസ്ഥയിലും മേധ്യ രസായനങ്ങൾ എങ്ങനെ സഹായിക്കാമെന്നതും.
രചന: ഡോ. സത്യ പിള്ള, BAMS · 33+ വർഷത്തെ പ്രാക്ടീസ്
ആയുർവേദം തലച്ചോറിലെ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് രോഗികൾ പലപ്പോഴും ചോദിക്കാറുണ്ട്. രണ്ടിനെയും പരസ്പരവിരുദ്ധമായി കാണേണ്ടതില്ല. ദോഷങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ പ്രവർത്തനരീതികളാണ്; ആ രീതികൾ ശരീരത്തിൽ പ്രകടമാകുന്ന വഴികളിലൊന്നാണ് തലച്ചോറിലെ രാസവസ്തുക്കൾ. ഇവയെ ചേർത്തുനോക്കുമ്പോൾ രോഗാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ സമഗ്രമായ ധാരണ ലഭിക്കും.
ആധുനിക ചികിത്സാശാസ്ത്രത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്
ഡോപാമിൻ പ്രചോദനം, പ്രതിഫലം നേടാനുള്ള താൽപര്യം, ലക്ഷ്യത്തിനായുള്ള പരിശ്രമം എന്നിവയെ നയിക്കുന്നു. ഇത് കുറയുമ്പോൾ താൽപര്യക്കുറവും ഉത്സാഹമില്ലായ്മയും കാണാം. പ്രതിഫലം തേടുന്ന പ്രവണത അമിതമാകുമ്പോൾ അസഹിഷ്ണുത, എടുത്തുചാട്ടം, നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള പെരുമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ പ്രകടമാകാം.
സെറോടോണിൻ മാനസികാവസ്ഥയുടെ സ്ഥിരത, തൃപ്തി, ക്ഷമ, ഉറക്കം എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു (ഉറക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മെലറ്റോണിൻ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതിനുള്ള മുൻഘടകമാണിത്). ശരീരത്തിലെ സെറോടോണിന്റെ ഏകദേശം 90% കുടലിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. ദഹനവും മാനസികാവസ്ഥയും ഇത്ര അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിന്റെ ഒരു കാരണം ഇതാണ്.
ഗാബ (GABA) തലച്ചോറിലെ പ്രധാന ശാന്തീകരണ സന്ദേശവാഹകനാണ്. ഗാബയുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുന്നത് ഉത്കണ്ഠ, ചിന്തകൾ അടക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ, പേശികളിലെ പിരിമുറുക്കം, ഉറങ്ങാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഈ സംവിധാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നത് ജീനുകൾ മാത്രമല്ല; ഉറക്കം, വെളിച്ചം, വ്യായാമം, രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ്, വീക്കം, കുടലിലെ ബാക്ടീരിയകൾ, നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മാനസിക സമ്മർദം എന്നിവയും അതിൽ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
ആയുർവേദത്തിലെ രോഗോത്പത്തി (സംപ്രാപ്തി)
ഇത് ചികിത്സാപരമായി മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു രൂപരേഖയാണ്; രണ്ടും കൃത്യമായി ഒന്നുതന്നെയാണെന്ന വാദമല്ല:
| അവസ്ഥയുടെ രീതി | പ്രബലമായ ദോഷം | തലച്ചോറിലെ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ചിത്രം | സാധാരണ പ്രകടനം |
|---|---|---|---|
| അമിതമായി പരിശ്രമിച്ച്, പിന്നീട് തളരുന്നത് | പിത്തം | ഡോപാമിന്റെ അമിതപ്രവർത്തനവും തുടർന്നുള്ള കുറവും | എല്ലാം കുറ്റമറ്റതാകണമെന്ന നിർബന്ധം, ദേഷ്യം, അർധരാത്രിക്കുശേഷവും ഉറക്കം വരാതിരിക്കുക, തുടർന്ന് കടുത്ത ക്ഷീണം |
| ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും ഭാരം തോന്നി, താൽപര്യം കുറഞ്ഞ് ഉൾവലിയുന്നത് | കഫം | സെറോടോണിന്റെയും ഡോപാമിന്റെയും പ്രവർത്തനം കുറയുന്നത് | വിഷാദഭാവം, അമിതമായി ഉറങ്ങുക, ആശ്വാസത്തിനായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, പ്രചോദനക്കുറവ് |
| ഉത്കണ്ഠയും ശ്രദ്ധ ചിതറലും | വാതം | ഗാബയുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുക, സെറോടോണിന്റെ പ്രവർത്തനം അസ്ഥിരമാകുക | ആശങ്ക, ഭയം, ചിന്തകൾ അടക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുക, ഉറങ്ങാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് |
സംപ്രാപ്തി ആരംഭിക്കുന്നത് അഗ്നിയിൽ നിന്നാണ്. ദഹനം ദുർബലമോ ക്രമരഹിതമോ ആകുമ്പോൾ ആമ ഉണ്ടാകുകയും അത് മനോവഹ സ്രോതസ്സിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് പ്രബലമായ ദോഷം സാധക പിത്തം (ഹൃദയവും മനസ്സും ചേർന്നുള്ള വൈകാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ), പ്രാണ വാതം (ശ്രദ്ധയും ശ്വാസവും), അല്ലെങ്കിൽ തർപക കഫം (നാഡീകലകളുടെ പോഷണവും സ്ഥിരതയും) എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്നു. ഫലമായി സത്ത്വം കുറയുകയും രജസ് (അസ്വസ്ഥത) അല്ലെങ്കിൽ തമസ് (മന്ദത) വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രായോഗിക ചികിത്സാരീതി (ആഹാരം, വിഹാരം, ചികിത്സ)
ആഹാരം
- പിത്തം: ശരീരത്തിന് കുളിർമ നൽകുന്ന ഭക്ഷണം കൃത്യസമയത്ത് കഴിക്കുക; മുളക്, മദ്യം, ഉച്ചഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്ന ശീലം എന്നിവ കുറയ്ക്കുക
- കഫം: ലഘുവായ, ചൂടുള്ള, മസാലകൾ ചേർത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കുക; പഞ്ചസാര, രാത്രിയിലെ പാൽവിഭവങ്ങൾ, വൈകിയുള്ള അത്താഴം എന്നിവ കുറയ്ക്കുക
- വാതം: നെയ്യ് ചേർത്ത, ചൂടുള്ള, ഈർപ്പമുള്ള, ശരീരത്തിന് സ്ഥിരത നൽകുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കുക; പ്രഭാതഭക്ഷണം ഒരിക്കലും ഒഴിവാക്കരുത്
- എല്ലാവർക്കും: ഓരോ ഭക്ഷണത്തിലും പ്രോട്ടീൻ ഉൾപ്പെടുത്തുക (തലച്ചോറിലെ രാസവസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ഘടകങ്ങൾ); കുടലിന്റെ ആരോഗ്യത്തിനായി പുളിപ്പിച്ച മോര് (തക്രം) ഉപയോഗിക്കുക
വിഹാരം (ജീവിതശൈലി)
- പിത്തം: സൂര്യാസ്തമയത്തോടെ ജോലി അവസാനിപ്പിക്കുക, നിലാവിൽ നടക്കുക, ശരീരത്തിന് കുളിർമ നൽകുന്ന ശീതളി പ്രാണായാമം ചെയ്യുക
- കഫം: 10 am-ന് മുമ്പ് രാവിലെ വേഗത്തിൽ നടക്കുകയോ മറ്റ് വ്യായാമങ്ങൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുക; നേരത്തേ എഴുന്നേൽക്കുക
- വാതം: ഉറങ്ങാൻ നിശ്ചിത സമയം പാലിക്കുക, ചൂടുള്ള എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് സ്വയം മസാജ് ചെയ്യുക (അഭ്യംഗം), നാഡീശോധനം പരിശീലിക്കുക
ചികിത്സ (മേധ്യ രസായനങ്ങൾ)
- പിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസ്വസ്ഥത ശമിപ്പിക്കാനും ചിന്തയിൽ വ്യക്തത വരുത്താനും ബ്രാഹ്മി, മണ്ഡൂകപർണി
- കഫവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മന്ദത കുറയ്ക്കാൻ ചെറിയ അളവിൽ വച, ജ്യോതിഷ്മതി
- വാതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്കണ്ഠ ശമിപ്പിക്കാൻ അശ്വഗന്ധ, ജടാമാംസി
- ക്ലിനിക്കിൽ ശിരോധാര, തക്രധാര എന്നിവ
ഡോക്ടറുടെ നിർദേശമില്ലാതെ വിഷാദത്തിനോ ഉത്കണ്ഠയ്ക്കോ ഉള്ള മരുന്നുകൾ ഒരിക്കലും നിർത്തരുത്. ചില ഔഷധസസ്യങ്ങൾ ഈ മരുന്നുകളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കാം. അതുകൊണ്ടാണ് സമഗ്രമായ പരിശോധനയ്ക്കുശേഷം മാത്രം ഞാൻ ചികിത്സ നിർദേശിക്കുന്നത്.