സർക്കേഡിയൻ ജീവശാസ്ത്രവും ദിനചര്യയും: കോശഘടികാരങ്ങളെ പ്രകൃതിയുടെ താളവുമായി ചേർക്കാം
മിക്കവാറും എല്ലാ കോശങ്ങൾക്കും സ്വന്തം ഘടികാരമുണ്ട്; ആധുനിക ജീവിതം അവയുടെ താളം നിരന്തരം തെറ്റിക്കുന്നു. സർക്കേഡിയൻ താളത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രവും ആയുർവേദത്തിലെ ദിവസേനയുള്ള ദോഷ സമയഘട്ടങ്ങളും എങ്ങനെ ഒത്തുചേരുന്നു എന്നും രണ്ടിനെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പ്രായോഗിക ദിനക്രമം എങ്ങനെയാകാം എന്നും നോക്കാം.
രചന: ഡോ. സത്യ പിള്ള, BAMS · 33+ വർഷത്തെ പ്രാക്ടീസ്
2017-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം നമ്മുടെ കോശങ്ങൾക്കുള്ളിലെ തന്മാത്രാ ഘടികാരങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയതിനാണ് ലഭിച്ചത്. അതിന് രണ്ടായിരം വർഷം മുമ്പുതന്നെ ആയുർവേദം ദിവസത്തെ ദോഷങ്ങളുടെ സമയഘട്ടങ്ങളായി തിരിക്കുകയും അവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ദിനചര്യ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ രണ്ട് വിവരണങ്ങളും പലരും കരുതുന്നതിലും കൂടുതൽ അടുത്തുനിൽക്കുന്നു.
ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്
തലച്ചോറിലെ പ്രധാന ഘടികാരം (സുപ്രാകയാസ്മാറ്റിക് ന്യൂക്ലിയസ്) പ്രധാനമായും കണ്ണുകളിലെത്തുന്ന പ്രകാശത്തിനനുസരിച്ചാണ് ക്രമപ്പെടുന്നത്. കരൾ, കുടൽ, പേശികൾ, കൊഴുപ്പ് കലകൾ എന്നിവയിലെ മറ്റ് കോശഘടികാരങ്ങൾ ഭക്ഷണസമയം, ശാരീരിക ചലനം, താപനില എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ക്രമപ്പെടുന്നു.
ഈ ഘടികാരങ്ങളുടെ താളം തെറ്റുമ്പോൾ—രാത്രി വൈകിയുള്ള വെളിച്ചം, ക്രമമില്ലാത്ത ഉറക്കം, രാത്രി ഷിഫ്റ്റുകൾ, വൈകിയുള്ള ഭക്ഷണം എന്നിവ കാരണം—‘സർക്കേഡിയൻ താളപ്പിഴവ്’ (circadian misalignment) ഉണ്ടാകാം. അമിതവണ്ണം, ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹം, ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, വിഷാദം, ചില അർബുദങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്.
ദിവസേനയുള്ള പ്രധാന ജൈവതാളങ്ങൾ:
- കോർട്ടിസോൾ ഉണർന്ന് 30 മുതൽ 45 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലയിലെത്തി രാവിലെ ഉന്മേഷം നൽകുന്നു
- ഇൻസുലിൻ സംവേദനക്ഷമത രാവിലെ ഏറ്റവും കൂടുതലും വൈകുന്നേരമാകുമ്പോഴേക്കും കുറയുന്നതുമാണ്; അതിനാൽ ഒരേ ഭക്ഷണം രാത്രിയിൽ കഴിക്കുമ്പോൾ രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാര കൂടുതൽ ഉയരാം
- മെലറ്റോണിൻ ഇരുട്ടായ ശേഷം വർധിക്കുകയും ശക്തമായ വെളിച്ചവും നീലവെളിച്ചവും അതിന്റെ ഉത്പാദനം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു
- ശരീരതാപനില ഗാഢനിദ്രയ്ക്ക് സഹായകമായി രാത്രിയിൽ കുറയുന്നു
ആയുർവേദത്തിലെ രോഗോത്പത്തി (സംപ്രാപ്തി)
ഓരോ ദിവസവും ദോഷങ്ങൾക്ക് രണ്ട് ചക്രങ്ങളുണ്ടെന്ന് ആയുർവേദം വിവരിക്കുന്നു:
| സമയം | പ്രബലമായ ദോഷം | ആയുർവേദ പ്രകാരമുള്ള ഗുണം | സർക്കേഡിയൻ താളവുമായി സാമ്യം |
|---|---|---|---|
| 6 am മുതൽ 10 am വരെ | കഫം | ഭാരമുള്ളത്, സ്ഥിരതയുള്ളത് | ഉറക്കച്ചടവിൽനിന്ന് ഉണരുന്ന സമയം; ചലനം ആവശ്യമാണ് |
| 10 am മുതൽ 2 pm വരെ | പിത്തം | തീക്ഷ്ണം, ഉഷ്ണം, ദഹനത്തിന് സഹായകം | ഇൻസുലിൻ സംവേദനക്ഷമതയും ദഹനശക്തിയും ഏറ്റവും ഉയർന്ന സമയം |
| 2 pm മുതൽ 6 pm വരെ | വാതം | ലഘുവായത്, ചലനാത്മകം, സർഗാത്മകം | ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ഉണർവിൽ ചെറിയ കുറവ്, തുടർന്ന് മാനസിക ചടുലത |
| 6 pm മുതൽ 10 pm വരെ | കഫം | ഭാരമുള്ളത്, ശാന്തമാക്കുന്നത് | മെലറ്റോണിൻ ഉയരാൻ തുടങ്ങുന്നു |
| 10 pm മുതൽ 2 am വരെ | പിത്തം | ആന്തരിക പരിവർത്തനം | കരളിലെ ഉപാപചയം, ഗാഢനിദ്ര, കോശങ്ങളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി |
| 2 am മുതൽ 6 am വരെ | വാതം | സൂക്ഷ്മം, ലഘു | ഉറക്കം നേർത്തതാകുന്നു, നേരത്തെ ഉണരാം; ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തം |
രാത്രി വൈകി കനത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴോ 10 pm-ലെ പിത്ത സമയഘട്ടത്തിലും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴോ സൂര്യോദയം കഴിഞ്ഞും ഉറങ്ങുമ്പോഴോ ദോഷങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ചക്രം തെറ്റുന്നു. സമയവുമായുള്ള ഈ പൊരുത്തക്കേടിനെ ആയുർവേദം കാല വിപര്യയം എന്നു വിളിക്കുകയും രോഗങ്ങളുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അഗ്നി ദുർബലമാകുന്നു, ആമം രൂപപ്പെടുന്നു, ഉറക്കത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനശേഷി കുറയുന്നു.
പ്രായോഗിക ദിനക്രമം (ആഹാരം, വിഹാരം, ചികിത്സ)
ആഹാരം
- പിത്തവും ഇൻസുലിൻ സംവേദനക്ഷമതയും ഉയർന്നിരിക്കുന്ന 12 pm മുതൽ 1 pm വരെ പ്രധാന ഭക്ഷണം കഴിക്കുക
- 7 pm മുതൽ 7:30 pm വരെ ലഘുവായ അത്താഴം കഴിക്കുക; ഉറങ്ങുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് മണിക്കൂർ മുമ്പായിരിക്കണം ഇത്
- അത്താഴത്തിനും പ്രഭാതഭക്ഷണത്തിനും ഇടയിൽ 12 മുതൽ 13 മണിക്കൂർ വരെ ഇടവേള മിക്ക മുതിർന്നവർക്കും അനുയോജ്യമാണ്
വിഹാരം (ജീവിതശൈലി)
- സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പോ അതോടൊപ്പമോ ഉണരുക; രാവിലെ 10 മുതൽ 20 മിനിറ്റ് വരെ പുറത്ത് സ്വാഭാവിക വെളിച്ചം ഏൽക്കുക
- കഫ സമയഘട്ടത്തിൽ രാവിലെ ശാരീരിക ചലനത്തിന് സമയം കണ്ടെത്തുക; നാവ് വൃത്തിയാക്കി ചെറുചൂടുവെള്ളം കുടിക്കുക
- 8 pm കഴിഞ്ഞാൽ വിളക്കുകളുടെയും സ്ക്രീനുകളുടെയും വെളിച്ചം കുറയ്ക്കുക; രണ്ടാമത്തെ പിത്ത സമയഘട്ടത്തിന് മുമ്പ്, 10 pm മുതൽ 10:30 pm വരെ കിടക്കുക
- വാരാന്ത്യങ്ങളിലും ഒരേ സമയത്ത് ഉണരുക
ചികിത്സ (വൈദ്യസഹായം)
- ഉറക്കം തടസ്സപ്പെടുന്നവർക്ക്: ശരീരപ്രകൃതിക്കനുസരിച്ച് അശ്വഗന്ധ, ജടാമാംസി, തഗര അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മി
- ഉറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് വാതത്തെ ശമിപ്പിക്കാൻ പാദാഭ്യംഗം, ശിരോ അഭ്യംഗം
- ഷിഫ്റ്റ് ജോലിക്കാർക്ക് വ്യക്തിഗതമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ദിനക്രമം ആവശ്യമാണ്; കൂടിയാലോചനയിൽ ഞാൻ അത് തയ്യാറാക്കുന്നു
തുടർച്ചയായ ഉറക്കമില്ലായ്മ, ഉച്ചത്തിലുള്ള കൂർക്കംവലി, പകൽ അമിതമായ ഉറക്കം എന്നിവയുണ്ടെങ്കിൽ സ്ലീപ് അപ്നിയ പോലുള്ള അവസ്ഥകൾ ഉണ്ടോയെന്ന് ഡോക്ടറെ കണ്ട് പരിശോധിക്കണം.